بازدیدها و گردشهای علمی

گردش علمی به عنوان یک رسانه آموزشی به دانش آموزان امكان می دهد كه از طریق مشاهده طبیعت, وقایع, فعالیت ها, اشیاء و مردم تجریه علمی بدست آورند. در گردش علمی دانش آموزان با مشاهده واقعیتها می توانند مفاهیمی را كه در در كلاس مورد بحث قرار می گیرد, بهتر در ذهن خود بپرورانند و معلم می تواند با استفاده از این شیوه ، كنجكاوی فراگیران را درباره موضوعی خاص بر انگیزد.

 متاسفانه در مدارس کشور ، اردو ، بازدید و گردش علمی به  1 مورد  شامل کل دانش آموزان مدرسه در اواخر سال تحصیلی و آنهم در یک نصف روز ختم می شود اما بهتر بود  جهت تکمیل تدریس یا مرور مطالب به شیوه عینی ، هر ماه یک بازدید از مراکز علمی ، تاریخی ، صنعتی ، کتابخانه ، اماکن دیدنی  و طبیعی ، ادارات متناسب موضوع و غیره انجام می شد . این نوع اردوهای یک روزه پایان سال که بیشتر به عنوان رفع تکلیف انجام می شود ، با موقعیت آموزشی بازدید علمی  بسیار تفاوت دارد چرا که ممکن است در جریان اردو سوژه هایی برای مرتبط ساختنشان با مفاهیم دروس نداشته و یا اصلا" معلمان در آن اردو شرکت نکنند ( که البته اردو به این عنوان هم خالی از فایده نیست و لی مانند بازدید علمی ، در راستای کتب درسی و مفاهیم تدریس شده ، هدفمند نیست اما کمترین فایده آن ایجاد نشاط و شادی در دانش آموزان است )
 یکی از راههای موثر علاقمند کردن دانش آموزان به کلاس و مدرسه و ایجاد جذابیت در آن وجلوگیری  از خستگی مضاعف آنها ، برگزاری بازدید علمی و اردو در طی سال تحصیلی است که جا دارد مدارس در حد امکان تمام توان خود را برای استفاده از آن بکار گیرند و انجمن اولیا نقش مهمی در ترغیب مدیران و والدین برای مساعدت در برگزاری گردش علمی ، خواهد داشت
مشاهده شده که با در خواست معلمان یا انجمن اولیا و مربیان مدارس برای بازدید علمی ، موافقت نمی شود و برنامه را به انتهای سال  پاس می دهند ! برخی از دلایل این عدم موافقت مختصرا" درج می گردد :
1- با درخواست معلمان از مدیر برای تمهید مقدمات بازدید علمی ، معمولا" از کمبود امکانات و منابع مالی مانند " هزینه ایاب و ذهاب ، سخن به میان می آید و کنسل می گردد .
2- اینکه دریافت هزینه ایاب و ذهاب بازدید ،  از دانش آموزان  مجاز نیست .
3- اتفاقات ، حوادث یا تصادفات قبلی در سایر نقاط کشور مانع برگزاری این برنامه می شود.
4- اهمیت زیاد بازدید ها در فرایند تدریس از نظر والدین یا مسئولان مدرسه ، نادیده گرفته شده یا اطلاع کافی از آن ندارند و صرفا" به عنوان تفریح ساده یا خروج از مدرسه بدان می نگرند.
5- در مدارس راهنمایی و دبیرستان ممکن است دبیران دیگر ، مخالفت نمایند چرا که دقایقی از وقت کلاس قبل یا بعد گرفته خواهد شد .
6- طرح و برنامه خاصی برای بازدید ها در سنوات قبل وجود نداشته ، مثلا استادکاران یا متخصصان یک کارگاه صنعتی هیچ گونه توضیح مناسبی برای دانش آموزان نداده و شاگردان رغبتی به شرکت در این برنامه ها ندارند.
7- کمبود مراکز صنعتی ، اداری ، طبیعی و غیره در رابطه با موضوع و هدف بازدید در نزدیکی محل تحصیل 
8- عدم موافقت مسئولان این مراکز به بهانه ایجاد مزاحمت و سر وصدا توسط دانش آموزان
9- آگاه نبودن مسئولان مراکز فوق یا مسئولان مدارس از آثار مثبت این برنامه ها برای شاگردان
10-نبود اجبار در برگزاری بازدید علمی برای مدارس
11-فعالیت در این زمینه معمولا" امتیاز خاصی برای مدیر یا معلمان نداشته و مورد تشویق قرار نمی گیرند.
12- انجام این برنامه ها معمولا " به دردسرسازی و بروز مشکل برای مسئولان مدرسه ، مشهور شده است .
13- بهانه سردی و گرمی هوا یا عدم رضایت تعداد اندکی از والدین برای خروج فرزندشان از مدرسه .
14-و دلایل بسیار دیگر
لازم به ذکر است؛ اگر خانواده ها هر هفته یک بار هم به مسافرت های پرهزینه بروند باز هم به اندازه یکی دو بازدید طی سال به همراه دانش آموزان همکلاسی برای فرزندان ، پرنشاط، جذاب ، شاد و به یاد ماندنی نخواهد بود . حتی اردوی ( مصطلح به اردوی حیاطی) داخل مدرسه هم به اندازه یک مسافرت طولانی با والدین برای فرزندان مهم و جالب جلوه می کند  و از آن به عنوان خاطره ای به یادماندنی تعریف می کنند . جادارد  مسئولان آموزش و پرورش در حد امکان ، با انجام این نوع بازدید ها موافقت نمایند و انجمن اولیا و مربیان نیز با اقناع والدین و برشمردن فواید این امور ، شرایط لازم را برای بازدیدها مهیا سازند .
فعالیت‏های علمی دانش‏آموزان در گردش‏های علمی را می‏توان به 5 نوع متفاوت تفکیک کرد: 1.گردش علمی برای پرورش مهارت‏های روانی-حرکتی: مثل:جمع‏آوری حشره یا گیاه،و تعیین جمعیت‏های گیاهی یا حیوانی منطقه.
2.گردش علمی برای تأکید مفاهیم یا اصولی که در کلاس به‏ مخاطبان ارائه شده‏اند؛مثل:مطالب نجوم و صور فلکی، ویژگی‏های گونه‏های مشخص گیاهان یا سنگ‏ها.
3.گردش علمی برای کشف مفاهیم و اصول علمی جدید: مثل:مفهوم تأئید عوامل جوی،تأثیر ریشه در فرسایش سنگ‏ها، تأثیر باد در فرسایش سطح زمین،طرز زندگی حیوانات.
4.گردش علمی برای جمع‏آوری اطلاعات:مثل جمع‏آوری‏ اطلاعات درباره‏ی گیاهان یا جانوران و محل سنگ‏ها.
5.گردش علمی برای مشاهده‏ی عینی پدیده‏های طبیعی: مثل مشاهده‏ی اثرات جاری شدن سیل،خرابی‏ های زلزله.
گردش علمی،روش آموزش منحصر به فردی است که مانند آزمایش و نمایش،امکان کسب تجربه ‏های دست‏اول از اجسام‏ و پدیده‏ها را برای کودکان فراهم می‏ سازد.تأثیر گردش و بازدید علمی در امر آموزش،حتی از آزمایش و نمایش فراتر است،زیرا تجربه‏ هایی را در اختیار شرکت‏ کنندگان قرار می‏دهد که معمولا نمی‏توان آن‏ها را به کلاس آورد.
دانش ‏آموزان در گردش‏های علمی اغلب می‏توانند،عناصر و پدیده‏ها را در روابط واقعی یا طبیعی خودشان مشاهده کنند.
به‏ علاوه،دانستنی‏های ضروری مورد نیاز برای حل مسأله و مهارت‏های پایه در علم ‏آموزی و نگرش‏های اساسی و مهم در جست‏جوهای علمی به دست می آید.گردش علمی به‏ دانش‏آ موزان کمک می‏کند،به وضوح ببیند چگونه مطالبی که‏ آموخته ‏اند با محیط زیست آن‏ها هماهنگی دارد.هنگام بازدید از کارخانه‏ ها،موزه‏ ها و پدیده‏ های طبیعی اطراف شهرستان یا مناطقی که از نظر جغرافیایی جالب هستند،ضمن مشاهده طبیعی‏ و واقعی پدیده ‏ها و روابط بین آن‏ها،به اهمیت و سهم شهر و منطقه ‏ی محل زندگی‏شان نسبت به استان،ناحیه و مملکت‏ پی‏ خواهند برد.
یکی از مهم‏ترین مزیت‏های آموزش از طریق گردش علمی، تلفیق درس‏های گوناگون برنامه‏ ی آموزشی مدرسه است.
گردش‏ها و بازدیدهای علمی-آموزشی و عملی،لذت یادگیری‏ را به دانش‏ آموزان می ‏چشانند.این بزرگ‏ترین و اساسی‏ترین نقش‏ آموزش و پرورش در جذاب کردن فعالیت‏های آموزشی برای‏ مخاطبان است.به‏ هرحال،در مورد نقش و وسایل کمک آموزشی‏ در تدریس و یادگیری،از جمله گردش علمی،به نکات زیر می‏توان اشاره کرد: 

-بازدیدهای علمی منبع حسی مناسبی برای درک عینی و واقعی مفاهیم علمی هستند.
-توجه یادگیرنده را جلب و باعث تسهیل یادگیری می‏شوند.
-در اثر ایجاد تجربه ‏های علمی و حقیقی،شاگردان را به‏ فعالیت بیش‏تر ترغیب می‏ کنند.
-تجربه ‏های علمی که به طور انتزاعی قابل درک نیستند یا درک‏ آن مشکل است،بهتر فهمیده می‏شوند.
گردش علمی به دانش ‏آموزان امکان می‏دهد،از طریق‏ مشاهده‏ ی طبیعت وقایع،فعالیت‏ها،اشیا و مردم،تجربه‏ ی‏ علمی به دست آورند.
در گردش علمی،دانش ‏آموزان با مشاهده‏ ی واقعیت ‏ها می‏توانند،مفاهیمی را که در کلاس مورد بحث قرار می‏گیرند،بهتر در ذهن خود بپرورانند.
منبع: http://www.ssmt.ir/



تاریخ : 1 آبان 93 | 19:30 | نویسنده : مرضیه لک | نظرات
.: Weblog Themes By VatanSkin :.